العلامة الحلي ( مترجم : على محمدى )

16

شرح كشف المراد ( فارسى )

مطلب دوم : تعاليم اسلام به‌طور كلى تعاليم اسلام در سه قسمت خلاصه مىگردد : 1 . اعتقاديات ، يعنى امورى كه بايد آنها را شناخت و بدان معتقد بود و باور قلبى كسب كرد ؛ 2 . اخلاقيات ، يعنى مباحثى كه به انسان شدن كمك مىكند ، از قبيل شناخت صفات حسنه و آراسته شدن به آنها ( تخلقوا باخلاق اللّه ، تأدبوا بآداب اللّه ) و دور كردن نفس از صفات رذيله ، از قبيل : تكبر ، حسد ، كينه ، عجب و . . . ؛ 3 . احكام ، يعنى شناخت واجبات و محرمات الهى و امتثال واجب و اجتناب از محرمات الهى . علمى كه متكفل بخش اول است ، علم كلام نام دارد و علمى كه مبين بخش دوم است علم اخلاق و علمى كه مبين بخش سوم است علم فقه نام دارد و كاملا مشخص است كه ما در قسمت اول گفتگو مىكنيم . مباحث اعتقادى را در سه مرحله بايد فرا گرفت : اول . به شيوهء متكلمين اسلامى ؛ دوم . به روش فلاسفه اسلامى ؛ سوم . به روش عرفاى اسلامى . آن‌گاه است كه مىتوانيم به عمق معارف الهى در قرآن و روايات و مناجات‌هاى معصومين عليهم السّلام راه يابيم . فعلا بحث ما به شيوهء اول است و در اين زمينه متكلمين اسلامى به سه فرقهء مهم تقسيم مىشوند : 1 . معتزله : گروهى بودند كه در اواخر قرن اول هجرى و يا اوايل قرن دوم به وجود آمدند . اينان پيروان و اصل بن عطاء معتزلى هستند . و اصل در سال 80 هجرى متولد و در سال 131 هجرى درگذشت . پس از و اصل ، اخو الزوجة او عمرو بن عبيد آراى وى را توسعه داده و تكميل كرد . و اصل از شاگردان حسن بصرى بود كه بعدها از درس وى كناره گرفت و حسن گفت : « اعتزل عنا » ؛ يعنى از ما عزلت و فاصله گرفت . از آن پس اين گروه به اسم معتزله معروف شدند . در اينجا به گروهى از معروف‌ترين